СЕМЕНОВ ИЕВ СПИРИДОНОВИЧ

 

ИЕВ СПИРИДОНОВИЧ СЕМЕНОВ 1914 СЫЛЛААХХА CУHTAAP ОРОЙУОНУН ХАДАН НЭЬИЛИЭГИН ТУОЙДААХ ТҮБЭТИГЭР ТӨРӨӨБҮТЭ.

1932 СЫЛЛААХХА БYЛYY ПЕДАГОГИЧЕСКАИ ТЕХНИКУМУН БУТЭРЭР.

1941 С. ИЙЭ ДОЙДУТУН K0MYCKYY БАРАР.

           1946С СУНТААРГА САҤА НАЧААЛЫНАЙ ОСКУОЛА ДЬИЭТИН ТУТТАРАР.

        1947 СЫЛЛААХХА ТӨРӨӨБУТ ДОЙДУТУГАР ТУОЙДААХХА ТҮӨРТ КЫЛААСТААХ ОСКУОЛА АҺЫЛЛЫЫТЫН БЫҺАЧЧЫ ТУРУОРСАН СИТИСПИТЭ, ОЧЧОТООҔУ КЫРЫЫМЧЫК КЭМҤЭ ДЭБИГИС КӨСТҮБЭТ ТУТУУ МАТЫРЫЙААЛЛАРЫН БУЛАН-ТАЛАН БИЭРЭН, УЛАХАН KӨMӨHY ОНОРБУТА.

  И.С. СЕМЕНОВ ТУРУОРСУУТУНАН 1961 СЫЛЛААХХА ИЛИМНИИРГЭ БАСТАКЫ ОСКУОЛА АҺЫЛЛЫБЫТА. ОНОН БУ НЭНИЛИЭКТЭР ОСКУОЛА БААР БУОЛАН ДЬОН КӨСПӨККӨ, КҮН БҮГҮН КЭҤЭЭН-САЙДАН ОЛОРОЛЛОРУГАР УЛАХАН ҮТҮӨЛЭЭХ-ӨҤӨЛӨӨХ КИҺИНЭН И.С СЕМЕНОВ БУОЛАР.

  ИЕВ СПИРИДОНОВИЧ ТУРУОРСАН АСТАРБЫТ ОСКУОЛАЛАРА, CYYPЭH-KӨTӨH ТУТТАРБЫТ ДЬИЭЛЭРЭ ҮҮНЭР КӨЛҮӨНЭНИ ЭТ-ХААН ӨTTYHЭH САЙЫННАРАРГА, ТЕХНИКАНЫ БАҺЫЛЫЫРГА, АТЫН ДА АРААС ТУҺАЛААХ ҮӨРҮЙЭХТЭРГЭ УҺУЙАН, ОЛОХХО БЭЛЭМНЭЭХ ДЬОНУ ИИТЭН ТАҺААРАРГА ӨР СЫЛЛАРГА ТУҺАЛААБЫТТАРА. ҮЙЭ АҤАРЫТТАН ОРДУК УЧУУТАЛЛААБЫТ КЫРААЙЫ ҮӨРЭТЭЭЧЧИ, АДВОКАТ, СЕЛЬКОР, АЙЫЛҔАНЫ ХАРЫСТААЧЧЫ И.С СЕМЕНОВ ТУҺУНАН СЫРДЫК ӨЙДӨБҮЛ БИИР ДОЙДУЛААХТАРЫГАР ӨPYY ТЫЫННААХ. ҮӨРЭНЭЭЧЧИЛЭР. ТӨРӨППҮТТЭР МАХТАЛЛАРА, ТУТТАРБЫТ ДЬИЭЛЭРЭ, ҮҮННЭРБИТ МАСТАРА, БЭЧЭЭТТЭППИТ ЫСТАТЫЙАЛАРА, ОҤОРБУТ YTYӨ ДЬЫАЛАЛАРА ИЕВ СПИРИДОНОВИЧ СЕМЕНОВ ААТЫН ААТТАТА ТУРУОХТАРА.

 

 

 

 

Михаилов Михаил  Петрович

1913 С. БАЛАҔАН ЫЙЫН 20 КҮНҮГЭР СУНТААР УЛУУҺУН ХАҤАЛАС НЭҺИЛИЭГЭР, МЭКЭРИ ДИЭН СИРГЭ ТӨРӨӨБҮТЭ.

1944-1948 СС ТУ0ЙДААХ НЭҺИЛИЭГИН ТОЛСТОЙ ААТЫНАН ХОЛКУОС БЭРЭССЭДЭЭТЭЛИНЭН ҮЛЭЛЭЭБИТЭ.

БУ ТУОИДААХХА ҮЛЭЛИИР КЭМНЭРИГЭР:

ТУОЙДААХ БӨҺҮӨЛЭГИН ОЛОХТООБУТА;

РАЙСОВЕККА ТУРУОРСАН, ОСКУОЛА ТУТУУТУН KӨҤYЛYH ЫЛБЫТА,  ХОЛКУОСТААХТАР БЭЙЭЛЭРИН КУУСТЭРИНЭН ТИИТ МАҺЫ КЭРДЭН, СУЛУЙАН, ТАНАСТААН ОСКУОЛА ТУТУЛЛУОХТААХ МИЭСТЭТИГЭР АТЫНАН, ОҔУҺУНАН ТҮРҮЛҮӨПКЭЛЭЭН, ОСКУОЛА ХОЛЛОҔ0ҺУН БЭЙЭТИН ИЛИИТИНЭН ТУТУҺАН БҮТЭТТЭРБИТЭ.

1947 СЫЛ АЛТЫННЬЫТЫГАР САҤА ОСКУОЛА ААНЫН АСПЫТА. 1947-1948 СС. ҮӨРЭХ ДЬЫЛЫГАР 4 КЫЛААСТААХ ОСКУОЛАҔА 51 ОБО ҮӨРЭНЭР БУОЛБУТА.

МИХАИЛ ПЕТРОВИЧ БИЬИГИ ОСКУОЛАБЫТ ТУТУЛЛУУТУГАР, БӨҺҮӨЛЭКПИТ КЭҤИИРИГЭР УЛАХАН KYYhYH УУРАН ТУРАН УЛЭЛЭЭБИТИГЭР МАХТАЛБЫТ МУҤУРА СУОХ, КИНИНИ ҮЙЭЛЭРГЭ АХТА-САНЫЫ СЫЛДЬЫАХПЫТ.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ахтыы сурук

 

         Былыргы колхозтар тyбэлэринэн хайдыhан алаастарынан, урэхтэринэн бытанан олорор ыаллары холботолоон тэриллибиттэрэ. Уонна хайа кун холкуостары тэрийбит кэмнэриттэн, о.а. 1930 сылтан 1945 сылга (сэрии бутуер диэри) диэри оннук ыhыллан олорбуттара. Оччолорго «Черпак», «Кустук» уонна «Кыайыы суола» колхозтары Сэрии кэнниттэн холботолоон биир «Толстой» аатынан беденсуйбут колхуоhу оройуон салалтата тэрийэн баран, колхуоhу салайарга Кутанаттан теруттээх, сэрииттэн сана кэлбит 34 саастаах эдэр киьини анаабыта.

 

         Михаил Петрович Михайлов хайа кун председателинэн ананыа5ыттан 2-лии, 3-туу кестеех урэх сирдэринэн бытанан олорор колхуостаах ыаллары биир санаа5а тумэн улэлэтэр уустуктардаа5ын ейдеебутэ уонна биир сиргэ хайаан да тумэн беhуелэк олохтуурга санаммыта.

 

         Биир сиргэ тумуллэн олорон улэлииргэ барыстаа5ын хас биирдии холкуостаахха ейдетер угус кучумэ5эйдээ5э. Ол курдук бэрт былыргыттан, ебугэлэрин са5аттан олохсуйан олорор иэримэ дьиэлэриттэн, бултаан – алтаан, оттоон – мастаан айахтарын ииттинэр урэх сирдэриттэн дьон барыахтарын ба5арбат этилэр.

 

         Сэрии кэнниттэн быста дьадайбыт холкуостары челугэр туhэрэр маасcабай хамсааhын бу тубэни да тумнубата5а. Ыал уксэ элбэх о5олоо5о. Бу о5олору уерэтэргэ 2 кестеех сиргэ Хаданна, Сунтаарга киллэрэн ыалга олордон уерэттэрэргэ тиийиллэрэ. Ол быста дьадайбыт оччотоо5у ыал холугар кыаллыбата кестен турара.

 

         Дьэ, ол иьин Михаил Петрович элбэх о5олоох ыаллары тылыгар киллэртээн, онтон-мантан дьиэ кеhертеен киллэрэн, элбэх бала5ан дьиэлэри туттаран Туойдаах беhуелэгин олохтообута.

 

         Кини оройуонна киирэн Райсоветка туруорсан, Тубэ ол5ун-дьаhа5ын, ыарахаттарын туруорсан оскуола тутуутун кенуллэппитэ. Колхуостаахтар бэйэлэрин куустэринэн, тиит маhы кэрдэн, сулуйан, танастаан оскуола тутуллуохтаах миэстэтигэр атынан, о5уhунан турулуепкэлээн, оскуола холло5оhун саас бутэрбиттэрэ. Онон 1947 сыл алтынньытыгар Туойдаахха сана оскуола аанын аспыта.

 

         Билигин ейдеетехпунэ Михаил Петрович 1946с. куhунугэр кэлбит эбит. Оройуон салалтата 1948с. куhунугэр Тубэй-Жархан нэhилиэгэр колхоз председателинэн анаан ыыппыт. Кини биhиэхэ улэлээбит ус сылыгар «Толстой» колхозка 1947, 1948 сс-га от – бурдук елгемнук ууммутэ. Маар диэн улуу ходуhа иккилиитэ оттоммута. Бурдук: Дьэhимиэн, эбиэс, оруос, сэлиэhинэй елгем уунууну биэрэн, холкуостаахтар бурдугунан дохуот аахсан, олох тосту кенерге барбыта. Маны таhынан суеhу, сылгы теруе5э улааппыта. Холкуоска елгем уут ыанар буолта. Холкуостаах этинэн, арыынан дохуоттанар буолта. Государство сакааhыгар туттарыллар эт, арыы суотугар харчынан телебур эмиэ баара.

 

         1947-1948с. уерэх дьылыгар оскуола5а 51 о5о5о тиийэ уернэнэр буолта (4 кылаастаах). Манна икки учуутал улэлиирэ. Биhиги, оччотоо5у уерэнээччилэр, Михаил  Петрович оскуола5а киирэн учууталлары кытта угустук кэпсэтэ турарын керербут. Сайын улэhиттэрин кэрийэн хара галифе ыстааннаах, кугастыны хара гимнастеркалаах хара тура5ас атынан дьигиhитэн иhэн, биhиги кыра бэдиктэр урэххэ куппааhылаан иhэрбитин керен, атыттан туhэ эккирээн тебебутун имэрийэн, чохчойон олорон улахан киhини кытта кэпсэтэр курдук кэпсэтэрэ. Оччолорго биhиги мэник бэдиэс сааспытыгар тугу быhааран ейдуехпут баарай. Кэлин ситэн-хотон баран ейдуугун, о5о5о олус сымна5аhын, о5омсо5ун. Тубэй-Дьаарханна улэлии олорон кэргэннэнэн элбэх о5оломмутун, дьон кэккэтигэр иитэлээн киhи-хара, ыал-куус онортообутун истэр этибит.

 

         Кини онно улэлии олорон Холкуоhу ере тардан ССРС Верховнай Советын депутатынан улэлээбитэ. Сунтаарга киирэн оскуола о5олоругар керсуhуугэ тыл этэрэ. Сергей Звереви кытта кэлэр буолара уонна Улуу тойуксуту туойтарара.

 

         Билигин «Албан аат» болуоссатыгар Михаил Петрович улахан мэтириэтин кердехпунэ, былыр быстыбыт холкуостаахтары ере тардыбыт киhи диэн киэн тута саныыбын.

 

Бу ахтыыбын о5онньор тереебутэ 100 сылыгар аныыбын.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Туойдаах нэhилиэгин

 

Туойдаах беhуелэгэ.

 

Пенсионер Аввакумов Иннокентий Гаврильевич

 

26.01.2012с.